Dlaczego powinniśmy czytać etykiety?

10-07-2018
Kupując żywność kierujemy swoją uwagę na cenę, termin przydatności do spożycia i atrakcyjny wygląd opakowania często pomijając treść zawartą na etykiecie. Dla konsumenta etykieta jest istotnym źródłem wiedzy dotyczącej produktu, który zamierza kupić. Po zapoznaniu się z jej treścią oceni, czy dany produkt spełnia jego oczekiwania co do jakości. Czym rożni się termin „Należy spożyć do” od „Należy spożyć przed końcem"? Czy zastanawialiście się jaką rolę odgrywa kolejność wypisanych składników? Co to są Traffic Lights? Po odpowiedzi na te i inne pytania zapraszam do przeczytania poniższego artykułu.
Obrazek

Termin przydatności do spożycia

Na opakowaniu może znaleźć się zarówno pojęcie „ Należy spożyć do”, jak i „ Należy spożyć przed końcem”, ale jaka jest między nimi różnica?

"Należy spożyć do''  to nic innego jak termin przydatności do spożycia. Produkty tak oznaczone to najczęściej nabiał, surowe mięso, ryby, wędliny czy niepasteryzowane soki.  Po upływie tego terminu nie powinno się ich jeść, gdyż stają się podatne na zepsucie.

Natomiast  "Należy spożyć przed"  oznacza datę minimalnej trwałości, do której produkt  przechowywany w odpowiednich warunkach zachowuje  swoje właściwości. Z tej informacji od producenta dowiadujemy się do kiedy utrzyma on swoją świeżość, smak i zapach. Po upływie tej daty produkt przechowywany odpowiednio nadaje się do spożycia, lecz producent nie obiecuje, że zachowa swoją jakość.  Odnosi się on do produktów trwałych tj. Sól, kasze i mąki, a także konserwy.

Producent ma obowiązek informowania  o trwałości danego produktu żywnościowego, sposobie jego przechowywania i przygotowania do spożycia.  Dlatego warto na to zwrócić uwagę przy następnych zakupach.

Czego jeszcze można dowiedzieć się z etykiet?

Składniki i alergeny

Następnie warto skupić  się na składzie i alergenach, które są podane na odwrocie etykiety. Kupując żywność często zwracam uwagę na skład wypisany na etykiecie.  Niekiedy lista składników jest zawrotnie długa,  więc szukam innego produktu, który spełni moje oczekiwania. Weźmy na przykład jogurt owocowy, w składzie którego powinny się znaleźć mleko, owoce oraz żywe kultury bakterii. Natomiast producenci często dodają cukier, substancje słodzące, syrop glukozowy,  a nawet olej. Jak widzimy są wyjątki od reguły i należy poświęcić chwilę czasu,  aby  porównywać produkty różnych marek i znaleź  te o lepszym składzie. 

Warto wiedzieć, iż kolejność składników wypisana na etykiecie nie jest przypadkowa. Producent jest zobowiązany do wypisania  od tego w największej ilości, do tego którego jest najmniej.

W wykazie składników  na etykiecie  pogrubioną czcionką zaznaczone  są alergeny. To ważna informacja dla każdego alergika. Według prawa żywnościowego producenci zobowiązani są do umieszczenia na etykiecie jasnego i prawidłowego ich znakowania. Istotne jest informowanie zarówno o alergenach występujących naturalnie, jak i tych które przypadkowo znalazły się w żywności w trakcie trwania procesu produkcyjnego.

U dorosłych alergie wywołują najczęściej produkty pochodzenia roślinnego, natomiast u dzieci produkty zwierzęce.

Wielka ósemka alergenów pokarmowych

Mleko krowie ( białka serwatkowe i kazeina)

Jaja kurze

Ryby

Skorupiaki

Orzechy

Orzeszki ziemne

Soja

Zboża zawierające gluten

Wartość odżywcza

Czym jest wartość odżywcza i co ją determinuje?  Otóż wartość odżywcza dotyczy przydatności danego produktu, aby pokryć potrzeby energetyczne, metaboliczne oraz fizjologiczne organizmu  w ciągu  doby.  Wartość energetyczna  produktu może być oznakowana  według dwóch grup. W pierwszej znajdziemy wartość energetyczną  oraz zawartość  białka, węglowodanów oraz  tłuszczu. Natomiast drugą stanowią: wartość energetyczna, zawartość białka, węglowodanów, cukrów, tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, sodu i błonnika pokarmowego. Wartość energetyczną podaje się w kJ lub kcal biorąc pod uwagę  odpowiednie przeliczniki.

Od grudnia 2016 roku producenci zobowiązani są do wprowadzenia takiego oznakowania. Producent może decydować, czy poinformować konsumenta jedynie o wartości odżywczej, białka, węglowodanów i tłuszczów,  czy również o występowaniu cukrów, kwasów tłuszczowych, błonnika i sodu.

Informacje o zawartości składników odżywczych powinny być przedstawione w prosty i zrozumiały sposób najczęsciej w formie tabeli lub wykresu. Obowiązkowy jest wymóg  prezentowania ich w przeliczeniu  na 100g lub 100 ml w zależności od postaci produktu.

Na etykietach znajdziemy również sformuowanie „GDA” ( z ang. Guideline Daily Amouns) oznaczający  Wskazane Dzienne Spożycie. Jest to informacja wskazująca na poziom spożycia składników odżywczych, do których zaliczamy białko, węglowodany ogółem,  cukry, tłuszcz ogółem, kwasy tłuszczowe nasycone, błonnik i sód oraz energii (kcal), których zawartość podawana jest  w procentach.

Kompas żywieniowy i Trafic Lights

Kompas żywieniowy wprowadzony od 2005 roku przez  ekspertów Nestle to znak reprezentujący system znakowania żywności. Odnosi się on do składu produktów i  wartości odżywczej.  Dodatkowo kompas  posiada trzy terminy :

 „Warto wiedzieć”, który ma na celu  dostarczyć  informacje  żywieniowe odnośnie składników odżywczych występujących w produkcie oraz jego wpływu na zdrowie.

„ Warto zapamiętać”, dzięki któremu znajdziemy informacje i porady dotyczące zdrowego i świadomego odżywiania, stylu życia. Ponadto można dowiedzieć się jak ułożyć zbilansowaną dietę z wykorzystaniem produktu Nestle.

„ Warto porozmawiać” dostarczy konsumentowi danych kontaktowych do Serwisu Konsumenta Nestle.

W niektórych krajach Unii Europejskiej korzysta się z  programów  o nazwie „ Trafic Lights” ( Światła uliczne). Mają one za zadanie ułatwić zdobycie wiedzy o kupowanym produkcie. Na przedniej stronie opakowania  widnieje znak przedstawiający sygnalizację świetlną. Przy użyciu kolorów wskazuje się poziom zawartości składników odżywczych: tłuszczu, tłuszczów nasyconych, białka, węglowodanów i soli. Kolor zielony oznacza niski poziom składnika, żółty- średni poziom, a czerwony-  wysoki poziom.

Od jakiegoś czasu można zaobserwować  zainteresowanie  czytaniem  etykiet. Lecz dla niektórych nie jest to regularny nawyk. Większość z nas robi zakupy pospiesznie przez co nie zwracamy uwagi na ich zawartość. Informacje w nich zawarte powinny być czytelne i proste do odczytania.

Każda etykieta powinna zawierać: nazwę produktu, dane dotyczące producenta, spis składników, wartość odżywczą oraz termin przydatności do spożycia. Ponadto ważne jest również wyszczególnienie alergenów występujących w danym produkcie oraz warunki jego przechowywania.

Czytając etykiety produktów, które zamierzamy kupić dowiadujemy się o nim informacji i tego czy zaspokoi on nasze oczekiwania i potrzeby. Warto pamiętać o tym niezwykle ważnym  nawyku, które wpłynie korzystnie na poprawę naszego zdrowia i  samopoczucia.

Źródła:

1.  Kędzińska R., Lesiów T. : Znakowanie artykułów spożywczych w odniesieniu do alergii i chorób żywieniowo zależnych na przykładzie piekarni-cukierni "Adar". Nauki Inżynierskie i Technologie. 2015, 4(19)

2. Krasnowska G., Salejda A.: Ocena wiedzy konsumentów na temat znakowania żywności.  Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 2011, 1(74), 173-189

3. Śmiechowska M. : Znakowanie produtów żywnościowych. Ann. Acad. Med. Gedan. 2012, 42, 65–73